Από τότε που τέθηκε το θέμα της μετακίνησης του αεροδρομίου, άποψή μου για τον χώρο του Ελληνικού ήταν ότι έπρεπε να αξιοποιηθεί για τον μετασχηματισμό της πολεοδομικής οργάνωσης του λεκανοπεδίου: δημιουργία ενός μεγάλου πάρκου, ανάλογου με τον Εθνικό Κήπο (300 στρ.), ανάπτυξη στο υπόλοιπο τμήμα αστικών χρήσεων, αλλά με διαφορετικό τρόπο από τον κυρίαρχο στη μεταπολεμική Ελλάδα, και διάθεση των εσόδων για μείζονες αναπλάσεις στην υποβαθμισμένη δυτική Αθήνα. Τελικά οδηγηθήκαμε σε μια παρεμφερή λύση, όχι από επιλογή, αλλά υπό την πίεση του χρέους.

Προφανώς η ευκαιρία δομικού μετασχηματισμού του ευρύτερου αθηναϊκού χώρου χάθηκε. Το διαφορετικό μοντέλο οικιστικής ανάπτυξης παραμένει όμως ενεργό στοιχείο του εγχειρήματος. Με ποσοστό κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων τουλάχιστον 50% της όλης έκτασης, η σύγκριση με την «κλασική» δημόσια πολεοδόμηση, στην οποία οι χώροι αυτοί σπάνια υπερβαίνουν το 20%, είναι συντριπτική. Το νέο παράδειγμα περιλαμβάνει όμως και άλλα μείζονα στοιχεία, όπως η αλληλουχία σχεδιασμός – υποδομές – οικοδόμηση, αντί της συνήθως αντίστροφης σειράς στην Ελλάδα, όπου αφετηρία της διαδικασίας είναι η άναρχη δόμηση και κατάληξη ο «σχεδιασμός». Το πάρκο μεγάλωσε, φθάνοντας τις 2.000 στρ., στοιχείο θετικό καθαυτό, αλλά με κρίσιμο διακύβευμα τη διαχείριση ενός τέτοιου χώρου πρασίνου στην πράξη.

Ενα εύλογο, κατ’ αρχήν, ερώτημα είναι η κυκλοφοριακή ένταξη του νέου Ελληνικού στον ευρύτερο χώρο. Οι νέοι κάτοικοι θα φθάσουν τις 29.000. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί στο 14% του πληθυσμού των όμορων δήμων και στο 0,6% του πληθυσμού της μητροπολιτικής Αθήνας. Τέτοια ποσοστά είναι αφομοιώσιμα από το υφιστάμενο σύστημα μεταφορών. Ωστόσο, πρόσθετοι φόρτοι θα γεννηθούν και από τις εμπορικές χρήσεις, που θα προκαλούν υπερτοπικές μετακινήσεις απασχολουμένων και επισκεπτών. Στις κυκλοφοριακές μελέτες του έργου, η επιβάρυνση αυτή καλύπτεται κυρίως με την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας των δημόσιων συγκοινωνιών (δύο σταθμοί μετρό, νέα γραμμή τραμ). Ο σχεδιασμός αυτός κινείται σε κατεύθυνση βιώσιμης κινητικότητας, όχι στήριξης στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, και τα κυκλοφοριακά μοντέλα δείχνουν όντως οριακή μόνο επιβάρυνση των συνθηκών στους μεγάλους οδικούς άξονες. Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ ότι η ενίσχυση και του βασικού οδικού δικτύου είναι αναγκαία, με κύρια συνιστώσα την επέκταση της περιφερειακής του Υμηττού μέχρι τη λεωφόρο Βουλιαγμένης. Προβλέπεται ήδη στο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής και πρέπει να προωθηθεί στην πράξη, για την εξυπηρέτηση όχι τόσο του Ελληνικού, όσο του συνόλου της νοτιοδυτικής Αθήνας.

Μια αναφορά στο ζήτημα της αισθητικής ένταξης του Ελληνικού στον αθηναϊκό χώρο είναι επίσης αναγκαία. Το ερώτημα δεν τίθεται για τον κύριο όγκο των νέων κτισμάτων. Θα έχουν από τον σχεδιασμό τους υψηλούς βιοκλιματικούς δείκτες και κατασκευαστική ποιότητα, αλλά από άποψη κλίμακας διατηρούν την κυρίαρχη τυπολογία της αθηναϊκής πολυκατοικίας. Θα αποτελέσουν επανερμηνεία της τελευταίας, όχι ένα ριζικά άλλο πρότυπο. Διαφορετική είναι η περίπτωση των ειδικών κτιρίων. Τα κτίρια ειδικής σχεδίασης, ιδίως το Ενυδρείο στον Άγιο Κοσμά, αποτελούν ευκαιρία καινοτομικής αρχιτεκτονικής, όχι πρόβλημα. Οι έξι «πύργοι» έχουν επαρκές ύψος, κατά μέγιστο 200 μ., για να λειτουργήσουν ως τοπόσημα του Ελληνικού, αλλά δεν είναι άλλης τάξης μεγέθους από τα ψηλά κτίρια στη σημερινή Αθήνα, τα τέσσερα μεγαλύτερα από τα οποία έχουν ύψος μεταξύ 80 μ. και 105 μ. (σε διεθνές πλαίσιο δεν πρόκειται για κάτι ιδιαίτερο, αν ληφθεί υπόψη ότι τα εκατό υψηλότερα κτίρια στον κόσμο κινούνται από 330 μ. έως 1.000 μ.). Κατά τα άλλα, η μορφολογία τους είναι σημαντικό αλλά ακόμα ανοικτό ζήτημα – που θα τεθεί στο (άμεσο) μέλλον. Ορισμένα σκίτσα του κτιρίου του καζίνο δεν ενθουσίασαν, αλλά είχαν ενδεικτικό χαρακτήρα, αφού ο σχεδιασμός δεν έχει φθάσει ακόμα πραγματικά σε αρχιτεκτονικό στάδιο. Ασφαλιστικές δικλίδες για την αποφυγή «ατυχημάτων» υπάρχουν (ειδική αδειοδοτική διαδικασία) και πρέπει να αξιοποιηθούν.

* Ο κ. Δημήτρης Οικονόμου είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, πρώην υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

ΠΗΓΗ: kathimerini.gr / Παύλος Παπαδόπουλος, Γιούλη Επτακοίλη

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ